Mojżesz zajmuje w historii biblijnej miejsce wyjątkowe. Rozmawiał z Bogiem, prowadził Izraela i wiernie wypełniał powierzone mu zadanie. Dlaczego więc autor Listu do Hebrajczyków porównuje z nim Jezusa i na czym opiera przekonanie o wyższości Syna?
Czwarta część serii „List do Hebrajczyków” poświęcona jest porównaniu Jezusa z Mojżeszem w Hbr 3,1–6. Fragment ten przygotowuje wezwanie do słuchania głosu Boga i wytrwałości, rozwinięte w dalszej części rozdziału.
Najpierw: skupcie się na Jezusie
Fragment zaczyna się od wezwania: „zwróćcie uwagę na Apostoła i Najwyższego Kapłana naszego wyznania, Chrystusa Jezusa” (Hbr 3,1; UBG). Grecki czasownik κατανοέω (katanoeō) wyraża coś więcej niż krótkie spojrzenie. Może wyrażać uważne dostrzeżenie, rozważenie i skierowanie myśli na osobę lub sprawę.1
Odbiorcy mają zatem rozważyć, kim jest Jezus i dlaczego mogą Mu zaufać. Dalsze porównanie z Mojżeszem rozwija właśnie to wezwanie.
Apostoł i Najwyższy Kapłan
W przytoczonym wezwaniu pojawiają się tytuły Apostoła i Najwyższego Kapłana (Hbr 3,1; UBG). Jest to jedyne miejsce w Nowym Testamencie, w którym rzeczownik ἀπόστολος (apostolos) został użyty jako tytuł Jezusa. W podstawowym znaczeniu oznacza on osobę posłaną lub wysłannika.2
Oba określenia pokazują dwa kierunki Jego misji:
- jako Apostoł Jezus jest Tym, którego Bóg posłał do ludzi;
- jako Najwyższy Kapłan reprezentuje ludzi przed Bogiem.
W tym miejscu autor nie wyjaśnia jeszcze szczegółowo kapłaństwa Jezusa. Zapowiada jednak temat, który rozwinie w następnych rozdziałach. Jako Syn Jezus przynosi Boże słowo i sam objawia Boga w sposób rozstrzygający. Otwiera również człowiekowi drogę do Boga.
Co łączy Jezusa i Mojżesza?
Zarówno Jezus, jak i Mojżesz zostają nazwani wiernymi wobec Boga, który powierzył im zadanie. Autor uzasadnia wyższość Jezusa Jego godnością Syna, zachowując zarazem uznanie dla wierności Mojżesza.
Słowa o Mojżeszu nawiązują do Lb 12,7, gdzie Bóg sam potwierdza jego wyjątkową wierność.3
Sługa w domu i Syn nad domem
Najważniejsza różnica pojawia się w Hbr 3,5–6. Mojżesz był wierny w domu Boga jako sługa, natomiast Chrystus jest wierny jako Syn nad Jego domem.
Autor używa wobec Mojżesza rzeczownika θεράπων (therapōn), którego znaczenie pomaga właściwie zrozumieć całe porównanie.4
Właśnie pozycja Syna rozstrzyga porównanie. Jezus stoi nad domem Boga i ma nad nim władzę. Zasługuje na większą cześć tak, jak budowniczy domu zasługuje na większą cześć niż sam dom. Hbr 3,4 natychmiast przypomina jednak, że ostatecznym budowniczym wszystkiego jest Bóg. Nie należy interpretować każdego elementu tego obrazu oddzielnie. Jego głównym celem jest ukazanie różnicy między godnością wiernego sługi a godnością Syna.
Czym jest „dom Boga”?
Słowo „dom” może oznaczać budynek, rodzinę albo wspólnotę należącą do określonego pana. Autor sam wyjaśnia zastosowaną metaforę: „Jego domem my jesteśmy” (Hbr 3,6; UBG). Kieruje uwagę na wspólnotę ludzi należących do Boga, a nie na świątynię zbudowaną z kamienia.
Odbiorcy Listu należą do wspólnoty, nad którą Syn sprawuje władzę. Porównanie dotyczy więc także ich sytuacji i przygotowuje wezwanie do wytrwałości. Jej podstawą jest wierność Chrystusa, a nie jedynie ludzka siła.5
Służba Mojżesza jako świadectwo
O służbie Mojżesza autor pisze: „na świadectwo tego, co potem miało być powiedziane” (Hbr 3,5; UBG). Zdanie to można rozumieć jako wskazanie na przyszłe słowo Boga, które znajduje pełniejszy wyraz w objawieniu przyniesionym przez Syna. Mojżesz był świadkiem w Bożym domu; jego służba i przekazane przez niego Pismo pozostają częścią świadectwa, którym posługuje się autor Listu.6
Trzeba jednak zachować ostrożność. Samo greckie sformułowanie nie upoważnia do stwierdzenia, że każdy szczegół życia Mojżesza był bezpośrednią przepowiednią Jezusa. Pewne jest natomiast to, co mówi tekst: Mojżesz służył jako świadek, podczas gdy Chrystus zajmuje pozycję Syna nad domem.
Dom Boga i wezwanie do wytrwałości
Po teologicznym porównaniu autor przechodzi bezpośrednio do życia wspólnoty: „Jego domem my jesteśmy, jeśli tylko ufność i chwalebną nadzieję aż do końca niewzruszenie zachowamy” (Hbr 3,6; UBG).
Źródłem tej ufności jest Jezus. Nadzieja, o której mówi autor, ujawnia się w wytrwałym trwaniu przy Chrystusie również wtedy, gdy pojawia się zmęczenie, presja lub pokusa odwrotu.
Warunku „jeśli” nie należy ani pomijać, ani przedstawiać tak, jakby człowiek własną wytrwałością kupował sobie miejsce w domu Boga. W Liście wytrwałość jest widzialnym wyrazem wiary i jednym z głównych powodów, dla których wspólnota potrzebuje wzajemnego zachęcania.7
Skup się na Tym, który jest wierny
Najbardziej praktyczne przesłanie fragmentu znajduje się już w jego pierwszym wezwaniu: skupcie się na Jezusie. Autor kieruje ufność odbiorców ku wierności Syna stojącego nad domem Boga.
Jezus jest posłanym przez Boga Apostołem, Najwyższym Kapłanem reprezentującym ludzi przed Bogiem i Synem nad Jego domem. Dlatego można Mu zaufać. A ponieważ jesteśmy domem Boga nie tylko pojedynczo, ale jako wspólnota, wytrwałość nie jest samotnym zadaniem. Kolejne wersety powiedzą wprost: „zachęcajcie się wzajemnie każdego dnia” (Hbr 3,13; UBG).8
Skupienie uwagi na Jezusie prowadzi więc do osobistej ufności oraz troski o wiarę innych. Skoro Chrystus jest Synem nad domem Boga, należąca do Niego wspólnota powinna uważnie słuchać Jego głosu i wzajemnie pomagać sobie w wytrwałości.
Przeczytaj także: Dlaczego Jezus przewyższa aniołów? oraz Czym jest Boży odpoczynek?
Autor: Paweł Jaszczuk
Przypisy
- Greckie κατανοέω może oznaczać m.in. „zauważać”, „przyglądać się” i „rozważać”. Zob. Remigiusz Popowski, Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, wyd. 4, Warszawa: Vocatio, 2006, s. 326. ↩
- Na temat ἀπόστολος zob. Remigiusz Popowski, Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, s. 68. ↩
- Por. Lb 12,6–8 oraz Hbr 3,2.5. Szczegółowe współczesne opracowanie całego fragmentu: Wiesław Tadeusz Chałupnik, Wyższość Jezusa Chrystusa i Jego dzieła nad Mojżeszem według Listu do Hebrajczyków 3,1–4,13, rozprawa doktorska, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2024, Repozytorium UPJPII. ↩
- W przypisie tekstowym do Hbr 3,5 przekład SNPD4 objaśnia θεράπων jako „zaufany sługa” lub „powiernik”. Zob. Hbr 3 SNPD4; por. Lb 12,7. ↩
- Hbr 3,6 sam objaśnia metaforę słowami „Jego domem my jesteśmy” (UBG). Zob. także Wiesław Tadeusz Chałupnik, Wyższość Jezusa Chrystusa i Jego dzieła nad Mojżeszem, część egzegetyczna poświęcona Hbr 3,1–6. ↩
- Greckie εἰς μαρτύριον oznacza „na świadectwo” lub „dla poświadczenia”; τῶν λαληθησομένων odnosi się do tego, co miało zostać powiedziane. Zob. Remigiusz Popowski, Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, s. 378 oraz 355–356. ↩
- Por. rozwinięcie motywu wytrwałości i niewiary w Hbr 3,6.12–14 oraz 3,19–4,3. Zob. Wiesław Tadeusz Chałupnik, Wyższość Jezusa Chrystusa i Jego dzieła nad Mojżeszem, analiza Hbr 3,6–4,13. ↩
- Wezwanie zapisano w liczbie mnogiej i skierowano do wspólnoty; zob. Hbr 3,12–13. Tekst UBG: YouVersion. ↩
Przekłady biblijne wykorzystane w artykule:
UBG — Uwspółcześniona Biblia Gdańska, 2018, © Fundacja Wrota Nadziei; licencja CC BY-ND 4.0.
SNPD4 — Biblia, to jest Pismo Święte Starego i Nowego Przymierza. Przekład dosłowny, wydanie czwarte elektroniczne, © Ewangeliczny Instytut Biblijny.
Przy cytatach podano adres biblijny i skrót przekładu. Omówienia tekstu są wyjaśnieniami autora. SNPD4 wykorzystano w przypisie językowym.
Następny artykuł: „Dzisiaj, jeśli usłyszycie Jego głos — czym jest odpoczynek Boga?”.